İlçe Sağlık Müdürlüğü Denetiminde Neler Kontrol Edilir?

İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan denetimlerde kontrol edilen konular, denetlenen işletmenin türüne göre değişir (örneğin muayenehane, eczane, güzellik merkezi, gıda işletmesi, kreş vb.).

• Gıda sektöründe İlçe Sağlık Müdürlüğü yerine denetimi çoğunlukla Tarım ve Orman Bakanlığı il/ilçe müdürlükleri yürütür. Sağlık müdürlüğü bazı özel durumlarda görev alabilse de, rutin gıda denetimleri Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılır.

  
  

• Üretim/imalat yapan bir gıda işletmesinde denetimler, işletmenin 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile buna bağlı mevzuata uygun faaliyet gösterip göstermediğini değerlendirmeye yöneliktir. Denetimde incelenen başlıca hususlar şunlardır:

  
  

  1. Resmî belgeler ve yasal uygunluk

  • İşletme Kayıt Belgesi veya Onay Belgesinin geçerliliği.

  • Faaliyet konusu ile belgenin uyumlu olması.

  • Üretilen ürünlerin mevzuata uygun şekilde kayıt altına alınması.

  • Sorumlu yönetici veya yetkili personel bilgileri.

  2. İzlenebilirlik sistemi

  • Hammaddelerin tedarikçi kayıtları, faturaları ve kabul kayıtları.

  • Parti (lot) numarası uygulamaları.

  • Üretilen ürünlerin hangi hammaddelerden üretildiğinin geriye dönük izlenebilmesi.

  • Ürün geri çekme (geri çağırma) prosedürü ve kayıtları.

  3. HACCP ve Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi

  • HACCP planının hazırlanmış ve güncel olması.

  • Tehlike analizlerinin yapılmış olması.

  • Kritik Kontrol Noktalarının (CCP) belirlenmesi ve izlenmesi.

  • Kritik limitlerin aşılması durumunda uygulanan düzeltici faaliyet kayıtları.

  • Doğrulama faaliyetleri ve iç denetim kayıtları.

  4. Personel hijyeni ve eğitim

  • Personelin hijyen kurallarına uygun çalışması.

  • Koruyucu kıyafet, bone, maske ve gerektiğinde eldiven kullanımı.

  • El yıkama ve kişisel hijyen uygulamaları.

  • Gıda hijyeni eğitim kayıtları.

  • Üretim alanında takı, saat ve benzeri yabancı cisim oluşturabilecek materyallerin kullanılmaması.

  5. Üretim alanı ve tesis şartları

  • Zemin, duvar ve tavanların temiz, sağlam ve kolay temizlenebilir yapıda olması.

  • Üretim akışının çapraz bulaşmayı önleyecek şekilde planlanması.

  • Hammadde, yarı mamul ve mamul ürün alanlarının birbirinden ayrılması.

  • Havalandırma, aydınlatma ve drenaj sistemlerinin uygunluğu.

  • Kapı, pencere ve diğer açıklıkların haşere girişini engelleyecek şekilde korunması.

  6. Ekipman ve makineler

  • Gıda ile temas eden yüzeylerin uygun malzemeden yapılmış olması.

  • Ekipmanların temizlik ve sanitasyon kayıtları.

  • Periyodik bakım kayıtları.

  • Tartı, termometre, pH metre gibi ölçüm cihazlarının kalibrasyon belgeleri.

  7. Temizlik ve sanitasyon

  • Yazılı temizlik ve dezenfeksiyon planlarının bulunması.

  • Kullanılan temizlik kimyasallarının uygunluğu ve güvenli muhafazası.

  • Temizlik uygulamalarının kayıt altına alınması.

  • Üretim öncesi ve sonrası hijyen kontrollerinin yapılması.

  8. Zararlı (haşere) kontrolü

  • Yetkili firma ile yapılan haşere kontrol sözleşmesi.

  • İlaçlama ve izleme kayıtları.

  • Tuzak planları.

  • Zararlı faaliyetlerine ilişkin düzeltici faaliyetlerin uygulanması.

  9. Hammadde ve depolama

  • Hammaddelerin uygun sıcaklık ve nem koşullarında depolanması.

  • İlk giren–ilk çıkan (FIFO) veya son kullanma tarihine göre ilk çıkan (FEFO) sistemlerinin uygulanması.

  • Son kullanma tarihi geçmiş veya uygunsuz ürünlerin ayrı alanda muhafaza edilmesi.

  • Ambalaj malzemelerinin hijyenik koşullarda depolanması.

  10. Üretim süreci

  • Reçeteye uygun üretim yapılması.

  • Proses parametrelerinin (sıcaklık, süre, basınç vb.) takip edilmesi.

  • Kritik proses kayıtlarının tutulması.

  • Çapraz bulaşmayı önleyici uygulamaların etkinliği.

  11. Bitmiş ürün kontrolleri

  • Ürün etiketlerinin mevzuata uygunluğu.

  • Alerjen bildirimlerinin doğruluğu.

  • Fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik analiz kayıtları.

  • Raf ömrü çalışmalarının bulunması (gerektiğinde).

  12. Su, atık ve çevre yönetimi

  • Üretimde kullanılan suyun uygunluğu ve analiz sonuçları.

  • Atıkların uygun şekilde toplanması ve uzaklaştırılması.

  • Atık alanlarının üretimden ayrılmış olması.

  • Kanalizasyon ve drenaj sistemlerinin hijyen açısından uygunluğu.

  13. Resmî numune ve denetim işlemleri

  Denetim sırasında resmî kontrol görevlileri;

  • Hammaddeden, yarı mamulden veya son üründen numune alabilir.

  • Yüzey hijyeni kontrolleri yapabilir.

  • Üretim kayıtlarını ve laboratuvar sonuçlarını inceleyebilir.

  • Sıcaklık kayıtlarını, kalibrasyon belgelerini ve izlenebilirlik sistemini geriye dönük olarak doğrulayabilir.

  • Tespit edilen uygunsuzluklar için tutanak düzenleyerek düzeltici faaliyet talep edebilir veya mevzuat kapsamında idari yaptırım uygulayabilir.

  Bu başlıklar, gıda üretim tesislerinde yapılan resmî denetimlerde en sık değerlendirilen konuları kapsar ve işletmenin güvenli gıda üretimine ilişkin yasal yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin belirlenmesinde esas alınır.

#İlçe Sağlık Müdürlüğü Denetimi